حاجى خواجه فضل اللّه در كتاب عمدة المقامات آورده است كه مدفن مبارك حضرت على ( ع ) را به موجب وصيّت آن حضرت از ديد مخالفان پنهان كردند . اين مزار در دو جا ظهور كرد : نجف اشرف و بلخ . محمّد طاهر بن ابو القاسم در كتاب عجايب الطبقات ، شرح مفصلى دربارهء تابوت حضرت على ( ع ) آورده است . محمّد دارا شكوه بن شهاب الدّين در كتاب سفينة الاولياى خود از قول ملا عبد الغفور لارى و مولانا عبد الرحمن جامى نقل مىكند كه روضهء مبارك حضرت على ( ع ) در بلخ مىباشد . نجم الدّين چشتى در كتاب مناقب المحبوبين نيز از قول ملا عبد الغفور لارى و جامى رواياتى را دربارهء مدفن شاه ولايت در بلخ نقل كرده است . محمّد يوسف منشى در كتاب تاريخ مقيم‌خانى ، شرح نسبتا مفصلى دربارهء روضهء مقدّس مزار شريف دارد . محمّد مؤمن بن عوض باقى بلخى ، در كتاب جغرافيا و تاريخ خويش مطلبى راجع به روضهء مطهر حضرت على ( ع ) از كتاب تاريخچه مزار شريف ملا عبد الغفور لارى نوشته است مبنى بر اينكه روضهء مطهّر آن حضرت در بلخ است . « 1 » طامس وليم‌بيل ، در كتاب مفتاح التواريخ مىنويسد كه مرقد شريف حضرت امير المؤمنين على ( ع ) در روستاى خواجه خيران نزديك بلخ است . « 2 » در كتاب مذكور نقل شده است كه چهارصد نفر از اكابر و سادات و علما در يك شب خواب ديدند كه حضرت امير بر روى يك بلندى در روستاى خيران ايستاده است و به مردم امر مىفرمايد كه مرا ظاهر سازيد ، پس از چند مدّت ، دفتر معاملات ابو مسلم در مرو پيدا شد . در آن دفتر مطالبى پيرامون انتقال تابوت حضرت على ( ع ) وجود داشت . بدين‌ترتيب ، خواب بزرگان تعبير شد . امام عبد اللّه از فقهاى نامدار بلخ بود . او در حضور امير قماچ با خواب علما و سادات مخالفت كرد و گفت : آوردن تابوت حضرت على ( ع ) به اين محل امكان ندارد ، اگرچه گفته‌اند مزار آن حضرت در كوفه يا در آمل ، يا در كرخ بغداد و يا در عدن است . امام عبد اللّه ، پس از چندى حضرت امير را در خواب ديد و آن حضرت او را سرزنش

--> ( 1 ) - تاريخچهء مزار شريف ، ص 20 ؛ شايد اصل اين كتاب رسالة البيان باشد . ( 2 ) - تاريخ مزار شريف ، صص 21 - 23 .